Beschrijving:
Georg K. Glaser is een tot Fransman genaturaliseerde Duitser, wiens schokkende levensgeschiedenis ten grondslag ligt aan deze roman, die echter zeker zoveel aandacht wijdt aan de maatschappelijke stromingen als aan het eigen lot. Juist dit vermogen tot afstand nemen, ondanks alle persoonlijke betrokkenheid, maakt het boek zo waardevol als tijdsbeeld en als symptoom van 'het andere Duitsland'. De ik-figuur is de zoon van een uiterst tyrannieke en wrede vader, een Pruis in optima forma. Hij loopt van huis weg en wordt een haveloze zwerver, komt in staatsgestichten terecht, loopt daar even vaak uit weg, en belandt tenslotte bij de communistische partij, waarvan hij een actief maar nogal critisch lid is als Hitler aan de macht komt. Hij ziet kans naar Frankrijk te vluchten en begeeft zich dan naar het Saargebied, waar de volksstemming hem het verblijf echter onmogelijk maakt. Zeer teleurgesteld door de houding van zijn partij, vlucht hij opnieuw Frankrijk in. Eerst woont hij te Parijs in een idealistische kolonie a la Walden. Naderhand gaat hij werken in een spoorwegwerkplaats op het platteland. Hier maakt hij vrienden onder de andere arbeiders, hij trouwt met een Franse vrouw en voor liet eerst in zijn leven van strijd en achtervolging komt hij wat tot rust. Maar dan breekt de tweede wereldoorlog uit. Als Frans soldaat wordt bij in juni 1940 krijgsgevangene van zijn eigen landgenoten, de Duitsers. Bijna tot de wapenstilstand blijft hij dat. Levende onder een valse, Franse naam wordt hij in Duitsland te werk gesteld, en een avontuurlijke poging om naar Frankrijk terug te vluchten mislukt. De laatste maanden van de oorlog brengt hij als ondergedokene in de kelder van een gebombardeerd huis door. Gedempte stemmen, gebalde vuisten is de roman van een ganse periode, een periode waarin de wereld in haar vocgen kraakt en waaruit de schrijver, op wonderbaarlijke wijze in leven gebleven, te voorschijn treedt als een ontgoocheld doch vrij man, die het lot der mensen niet deernis beschouwt, maar die niet meer de dupe wordt van schone leuzen welke maar al te vaak troebele motieven bedekken. Genadeloos scherp weet de schrijver ze te ontleden, de verborgen drijfveren de leugen en onmacht bij groepen en individuen -Zijn relaas krijgt echter bijzonder ontroerende -accenten als hij spreekt over kameraadschap die dwars door alle nood en verraad heen opbloeide.
Gedempte stemmen, gebalde vuisten is
een overweldigend boek, zowel door de
niet-eindigende stroom van ingrijpende
gebeurtenissen die het uit eigen aanschouwing beschrijft als door de zeer bewogen en helder ziende wijze waarop het de betekenis van die gebeurtenissen blootlegt.
|
